Als je het nieuws inkijkt is de kans groot dat je leest dat er weer ergens een oorlog is uitgebroken. Er wordt momenteel door Europa veel geld geïnvesteerd in de voorbereidingen op oorlogsgeweld. Zijn er internationaal regels opgesteld die burgers enigszins bescherming garanderen als de hel losbrandt?
Oorlog is niet iets van deze tijd. Millennia geleden was oorlog al even vanzelfsprekend als eten en drinken. Gelukkig is dat enigszins veranderd. Het idee om globaal geldende regels op te stellen voor het oorlogvoeren ontstond in Nederland, op een steenworp afstand van de Haagse Beemden!
Hugo de Groot heeft vier eeuwen geleden een indringend boek geschreven over de regels van het oorlog voeren. Dat was in de tijd van Rembrandt en Vermeer. De titel van dat boek is ‘Over het recht van oorlog en vrede’. Hugo de Groot is de beroemdste gevangene van slot Loevestein. De rechtsgeleerde, schrijver en classicus streed voor vrede, tolerantie en godsdienstvrijheid. Daar was de toenmalige grondlegger van de republiek der Nederlanden Prins Maurits van Oranje het niet mee eens want deze wilde slechts een geloof omdat meerdere godsdiensten naast elkaar verdeeldheid zouden zaaien. Maurits liet Hugo de Groot opsluiten in kasteel Loevestein. Drie jaar later, in 1621 ontsnapte Hugo in een boekenkist, tussen zijn boeken. Zijn boekwerk over oorlog voeren vormde eeuwen later de basis voor het internationaal recht inzake oorlogvoeren. De regels en rechtvaardiging van een oorlog staan hierin centraal.
Het oorlogsrecht wordt positief omschreven als het Internationaal Humanitair Oorlogsrecht, afgekort tot HOR. Het doel ervan is dat tijdens een oorlog het lijden van mensen zoveel mogelijk moet worden voorkomen. Krijgsgevangenen, mensen die ziek zijn, gewonden en gewone burgers moeten volgens het HOR bescherming krijgen. Een burger die zich niet kan verdedigen en waarvan geen dreiging uitgaat mag niet worden aangevallen. Burgerdoelen zijn taboe en burgers mogen niet als menselijk schild worden gebruikt. Volledige bescherming kan niet worden gegarandeerd omdat er altijd een balans moet worden gevonden tussen enerzijds het risico op vernietiging en dus militaire noodzaak en anderzijds menselijkheid.
In de kernbeginselen van het oorlogsrecht wordt de bescherming van burgers omschreven. Zo mogen burgers en burgerlijke objecten als huizen en auto’s niet direct een doel vormen om aangevallen te worden. Mochten er toch toevalligerwijze burgerlijke doelen worden aangevallen zoals een stadswijk dan mag er geen onnodige schade worden toegebracht. De partijen die met elkaar in oorlog zijn moeten de burgers op tijd waarschuwen en mogelijkheden bieden om te kunnen schuilen of vluchten. Medisch personeel moet ongestoord het werk kunnen doen en ze mogen daarbij geen onderscheid maken of de zieken en gewonden vrienden of vijanden zijn.
Interessant in het oorlogsrecht zijn de omschreven wapens. Verboden zijn wapens die alles vernietigen waar ze terecht komen. Monumenten en cultureel erfgoed zoals musea dienen beschermd te worden.
Waar Hugo de Groot eens de grondlegger van was lijkt voor burgers een geruststelling te zijn. Mocht er een oorlog uitbreken zijn de niet strijders veilig. Niets aan de hand zo lijkt het. Helaas wordt tegenwoordig het HOR door met elkaar strijdende landen niet altijd nageleefd. Trieste, tastbare bewijzen worden daar af en toe van geleverd.
Een voorbeeld hiervan is een kapotgeschoten ambulance uit de Oekraïne. De wagen is in 2022 ingezet tijdens het beleg van Kupiansk en werd meerdere malen doelgericht beschoten. Een jaar later was de ambulance dusdanig kapotgeschoten dat het voertuig niet meer ingezet kon worden. Gelukkig bleven de inzittenden tijdens deze aanvallen in leven.
Een wrang voorbeeld is een Kia Picanto die doorzeefd is met maar liefst 335 kogels. Op 29 januari 2024 probeerden 7 mensen met deze auto in Gaza weg te vluchten van het geweld ter plaatse. Onderweg werden ze vanuit een tank beschoten. Niemand in de auto overleefde de aanval.
Als het Internationaal Humanitair Recht door landen of individuen toch wordt geschonden kan dat aangemerkt worden als een oorlogsmisdaad. Internationale rechtbanken of internationale gerechtshoven kunnen dan in principe straffen en of sancties opleggen aan de daders en of staten.
In kasteel Loevestein kunt u tot 4 januari 2027 de expo ‘Oorlogsrecht’ bezoeken.
Ik voel het hete strandzand mijn voetzolen mishandelen, de soft ijshoorn in mijn hand druppelt al gekleurd vocht en het wordt tijd dat ik de bestemming op mijn verwassen badhanddoek op het strand bereik, pal naast een gigantische kuil in het zand
Het is groot nieuws in Nederland: mensen die geopereerd moeten worden wegens een ziekte gaan vaak onder het mes. Maar als de patiënt onder narcose is wordt er op de knop van een computer gedrukt. En dan?
Zondag 22 februari maken de natuurgidsen van IVN Mark & Donge een lange wandeling over de oude landgoederen ten zuiden van Breda.
Het Liesbos lijkt een saai bos, maar in de winter is het er toch speciaal. Vriesweer, wind en regen kunnen ons niet deren, het blijft een verrassing hoe de winter zich manifesteert. Natuurgidsen trekken er altijd op uit.