Het Levensbos is stervende

NATUUR 26 augustus 2026 Redactie en fotografie Geert Dekkers
26082502levensbos1gd

Velen hebben sinds 13 november 2024 een donatie gedaan om een aantal vierkante meters toe te voegen aan het ‘Levensbos’ in de Haagse Beemden. Voor € 15,20 kun je er een vierkante meter adopteren. De organisatie draagt zorg voor de aanplant en het onderhoud. De bedoeling is dat het een herinneringenbos wordt in de vorm van een aanplant. Bedrijven en natuurlijke personen hebben sindsdien de mogelijkheid om gezamenlijk een nieuw bos te creëren dat kan uitgroeien tot een perceel van tien hectare (honderdduizend m2). Via social media en in de wandelgangen kwam ons ter ore dat het levensbos door de droogte sterft. Wij gaan op onderzoek uit.

Geluidswal Emerparklaan

Tijdens onze tocht naar het levensbos passeren we de hoge geluidswallen die de Emerparklaan flankeren. De jonge boompjes die daar door de natuur bovenop zijn terecht gekomen tonen gezond en grasgroen. Ondanks hun standplaats op een paar meter hoogte schijnen deze jonge boompjes geen last te hebben van de langdurige droogte die ook de wijken teistert.

Het levensbos

Aangekomen op de fraai aangelegde parkeerplaats van het levensbos zien we een grote vlakte met een lage heuvel in het midden. Nagenoeg alle lage planten zijn gekleurd in alle tinten bruin die je je maar kunt bedenken. De kleur donkerbruin overheerst. Zowaar menen we zelfs in deze troosteloze omgeving een dagpauwoog te ontwaren.

De helderrode kleur van de vlinder valt op in de felle zon. Als we dichterbij komen om de schubvleugelige te bewonderen blijkt het een snoeppapiertje te zijn.

Als we wat hoger kijken zien we jonge bomen van een paar meter hoog die er fris bijstaan. Ze staan nu nog een paar meter uit elkaar maar over een aantal jaren zullen de buren elkaar gaan aanraken.

26082502levensbos2gd

De heuvel

Het brede slingerende pad voert ons naar de centrale heuvel. De lage planten ogen ook daar dor en droog. De hogere bomen tonen trots hun groene bladerdek.

De boom die twee jaar geleden onder het oog van de plaatselijke pers door wethouder Peter Bakker vakkundig werd geplaatst geeft geen teken van leven meer. Alle begin is moeilijk. We treffen een meneer die er aan het wandelen is. Hij blijkt bijzonder geinteresseerd te zijn in bosbeheer en hij vertelt ons een interessant verhaal.

Wortels

Eiken hebben lange verticale wortels die in hun groei zo snel mogelijk naar het water in de bodem gaat. Droogte krijgt dan minder vat op jonge aanplant. De witte Esdoorn kan zowel tegen droogte als teveel aan water. Als er teveel water in de bodem zit daalt het zuurstofgehalte. Veel planten kunnen daar niet zo goed tegen.  Er wordt tijdens de aanplant van het levensbos goed onderzocht welke soort bomen de grootste overlevingskans hebben.  Er wordt niet zomaar een bepaalde soort boom aangeplant.

26082502levensbos3gd

Water geven

Het ligt voor de hand te denken dat we met vrijwilligers massaal de zaailingen en jonge boompjes moeten laven met emmers water tijdens langdurige droogte. Maar een knuffelfactor toekennen aan jonge aanplant is geen goed idee voor de lange termijn. Het is belangrijk om de sterkste bomen te laten overleven met het oog op toekomstige perioden van droogte. Tijdens het planten wordt wel rekening gehouden met de vochthuishouding door bijvoorbeeld de wortels te beschermen met vochtig zeil om uitdroging te voorkomen. Bij de manier van planten wordt eveneens rekening gehouden met de overlevingskansen van de jonge planten. Als de wat grotere bomen van een meter of tien, vijftien dreigen te verdrogen krijgen ze wat water toegediend. Bomen van dit formaat zijn vrij duur in aanschaf en het is daarom een financiële kwestie om ze extra goed te beschermen.

Een gevaar voor jonge boompjes is overwoekering door  andere planten, zoals bramen. Jonge boompjes met een dunne sappige bast zijn vooral in de winter en het voorjaar populair bij reeën, konijnen en muizen. Als de bomen wat groter zijn worden ze door herten regelmatig gebruikt om het gewei te schuren, ook dat kan funest zijn voor een boom.

Berk

We vragen ons af waarom we in de nog vrij kale vlakte zoveel berken zien groeien. De berk is een boom die tegen een stootje kan. Te natte of te droge grond is geen probleem voor deze boomsoort. De berk krijgt al snel in zijn ontwikkeling een grote boomkroon en verspreidt veel zaden. Het is daarom een ideale boom om een nieuw bos mee te starten.

Heuvel

De jonge boompjes op de heuvel groeien niet sneller dan hun soortgenoten in het platte bos. Doordat de temperatuur van de grond in een heuvel vaak iets lager is vertraagt dat de celdeling en dus de groei. De wind die op een heuvel vaak harder waait zorgt voor extra uitdroging. Sommige soorten zoals de moerascipres maken bij veel wind een ankerstelsel aan in hun wortelstelen om minder snel om te waaien.

Als we afscheid nemen van de vriendelijke meneer kijken we ineens heel anders naar het levensbos. Er is goed nagedacht over hoe een nieuw bos moet worden aangelegd.

Een van de belangrijkste aandachtspunten bevindt zich onder de grond en dat zijn de wortels van de bomen. Onzichtbaar voor de wandelaar maar heel belangrijk voor een goede gezondheid van de bomen.

We hoeven ons gelukkig geen zorgen te maken over de toekomst van het levensbos.