Laatste traditionele Sint Rochusprocessie in het Noord-Brabantse Deursen

STREEKHEILIGEN 16 augustus 2026 Redactie en fotografie Geert Dekkers
26081703rochusprocessie1gd

Op 16, 17, 18 en 30 augustus worden wereldwijd sinds de middeleeuwen Sint Rochusfeesten georganiseerd. De heilige werd van oudsher aangeroepen om niet ten prooi te vallen aan de zwarte dood en andere besmettelijke zieken bij zowel mensen als bij het vee.

Voor de komst van onder andere het antibioticum doxycicline was de pest moeilijk te bestrijden. Een heilige bood voor de komst van goede medicijnen nog enige hoop. De heilige Rochus was zo’n  pestheilige. Rochusheiligdommen zijn vooral in Zuid Nederland te vinden. Rochusbedevaarten, rondgangen en processies zijn overal zo goed als verdwenen of sterk versoberd. Alleen in het Noord-Brabantse Deursen was de echte Rochusprocessie op zondag 16 augustus nog springlevend.

 

Geschiedenis

In de aan elkaar grenzende kerkdorpen Deursen-Dennenburg werd in de maand augustus al eeuwenlang een jaarlijkse Rochusprocessie georganiseerd, met af en toe een pauze zoals tijdens de coronaperiode of bij slecht weer. De processie was populair. Van heinde en verre trokken in augustus pelgrims naar de kerkdorpen om deel te nemen aan de festiviteiten. Oorspronkelijk vertrok de processie na de mis in de Vincentiuskerk naar de barokke Rochuskapel en het aangrenzende Antonius Abt veldkapelletje. Daar werd de enorme Rochuskaars ontstoken, er werd geofferd en gebeden. Van daaruit ging de processie naar het processiepark naast de kerk in Dennenburg. Na deze rustpauze ging de processie via een andere route weer terug naar Deursen.

26081703rochusprocessie2gd

Versobering

In 1940 sluit de romaanse Michaelkerk in Dennenburg. Het prachtige barokke altaar en de communiebank verhuizen naar de kerk van Bokhoven en het processiepark wordt met de grond gelijk gemaakt. Om toch een processiepark in de route beschikbaar te hebben wordt ten noordwesten van de Vincentiuskerk in Deursen een nieuwe variant gebouwd. Het bestaat uit een aantal houten banken, een bakstenen altaar met een predella van vier treden en een preekstoel van geruwd beton die rust op een zuil. Een bakstenen trap leidt naar de preekstoel.  

De Rochusprocessie valt in de jaren zestig ten prooi aan het Tweede Vaticaanse concilie. In 1967 trekt de processie voor de laatste keer door de twee kerkdorpen. De neogotische schilderingen verdwijnen onder een dikke kalklaag en een lap grond ten westen van de kerk wordt begin jaren zeventig als bouwgrond verkocht. Het processiepark moet voor de nieuw te bouwen huizen wijken. Achtendertig jaar later wordt het Rochusfeest weer in ere hersteld, zij het dat de route alleen nog maar gelopen wordt in Deursen. In plaats van het processiepark wordt het ritueel gestart met een mis in de Vincentiuskerk. Het religieuze motief is daarbij op de achtergrond geraakt omdat mensen tegenwoordig naar de dokter gaan als ze ziek zijn.

De enige echte Rochusprocessie van Nederland wordt weer een begrip. Verbinding tussen de dorpsbewoners staat tegenwoordig voorop bij het ritueel. Er moet van alles geregeld worden om van de Rochusdag een succes te maken. De vrijwilligers zijn dan samen actief om echt iets bijzonders te laten ontstaan. Er worden bijvoorbeeld appeltaarten gebakken die na afloop in de kerk met een kop koffie erbij genuttigd kunnen worden. De appels worden gratis beschikbaar gesteld door een fruitteler uit een naburig dorp. Er worden door bewoners bloemen geschonken die herinneren aan de traditionele offers in de Rochuskapel. De muzikale begeleiding wordt ondersteund door muziekvereniging DEDICO uit weer een ander dorp. Door deze samenwerking zijn veel mensen met elkaar actief. 

26081703rochusprocessie3gd

Verkoop kerk

Vanwege de toenemende ontkerkelijking en de torenhoge onderhouds- en verwarmingskosten van kerken worden tegenwoordig door bisdommen en parochies massaal onroerende goederen afgestoten. De Vincentiuskerk van Deursen staat daarom in de verkoop. Als de kerk is verkocht krijgt het gebouw een nieuwe bestemming. De kans is groot dat de traditionele Rochusprocessie dan een essentieel onderdeel verliest.

maxresdefault

Processie

De Vincentiuskerk heeft deze zondagochtend een volle bak. Nagenoeg alle zitplaatsen zijn bezet door mensen die het Rocchusfeest niet willen missen. Het is prachtig weer om na afloop van de mis de korte route naar de Rochuskapel te lopen. Muziekvereniging DEDICO verzorgt een plechtig tromgeroffel, er zijn vaandeldragers met bijzondere processievaandels, de Rochuskaarshouder Riny Bardoel is aanwezig en er zijn bloemenmeisjes. Na het ritueel bij de kapel staat er voor de bezoekers in de kerk koffie met allerlei soorten appelgebak klaar. Veel dorpsbewoners hopen op een klein wonder dat de bestemming van de kerk zodanig wordt dat de huidige Rochusprocessie zoals die nu is kan blijven voortbestaan. Het zou zonde zijn als er weer klein stukje echt Nederlandse cultuur moet inkrimpen.