Deze maand zou op 1 juni het icoon Marilyn Monroe een eeuw oud zijn geworden. Zover heeft het niet mogen komen. In 1962 verruilde de ster het aardse voor het eeuwige. In de jaren vijftig en zestig hingen kauwgomplaatjes en knipsels uit tijdschriften boven de bedden van de tieners, ook in het huidige Prinsenbeek en de Haagse Beemden.
![zondertitel[970x250px][3]](https://www.hbnmp.nl/cache/7e5cf4649f75872870c5192eceeddd77/zondertitel[970x250px][3].webp)
Op een Bredase rommelmarkt zie je nog wel eens een vintage filmsterrenplakboek met onder andere Marilyn te koop liggen. Er zijn momenteel over de hele wereld tentoonstellingen over de ster. De pillendoosjes, kleding, brieven en nog veel meer zijn in vitrines te bekijken. Zelfs een borstel waarmee ze voor de laatste keer haar kapsel borstelde. Er zitten nog drie haren in. In Nederland is van alles over Marilyn Monroe te zien in Groningen. Er is onlangs zelfs een Monroe look a like contest wereldrecord verbroken. In dit artikel een onderzoek naar de vrouw achter de legende. Wie heeft het icoon gecreëerd en wat zorgde voor haar ondergang?
Norma Jean Baker zoals de filmster eigenlijk heette werd geboren in 1926. Haar knappe vader, Charles Stanley Gifford die werkte bij de RKO studio’s verliet al snel het gezin. Norma Jeans moeder werkte om geld te verdienen als filmeditor bij dezelfde filmstudio in Hollywood. Zodoende groeide het meisje op met het wel en wee van de filmindustrie.
Haar moeder was geestelijk niet in orde. Ze leed aan paranoïde schizofrenie en belandde in een inrichting. Om aan opname in pleeggezinnen te ontsnappen stapte de zestienjarige Norma Jean in het huwelijksbootje met haar buurjongen. Het huwelijk was niets voor Norma Jean. Toen haar man als soldaat aan het front moest gaan vechten vond Norma Jean dat het tijd was om haar vleugels uit te slaan. Ze ging werken in een fabriek. De donkerharige tiener ontdekte dat ze fotogeniek was. Ze deed haar best om voor fotografen te poseren. Dit ging zo goed dat ze besloot om hier haar werk van te maken. Van het poseren naar de filmindustrie was letterlijk een kleine stap omdat ze niet ver van de filmstudio’s woonde. Ze kreeg kleine rolletjes aangeboden maar het grote werk bleef uit. Een goed netwerk was belangrijk evenals het juiste uiterlijk. Beiden gingen haar goed af. Norma Jean had een goed IQ maar vooral een uitstekend EQ. Door te daten met oudere invloedrijke mannen kreeg ze wat ze wilde. Ze plande haar acties vooruit voor haar eigen voordeel. Ze was daarbij eerlijk en niet stiekem. Een dubbele agenda had ze niet.
Na de scheiding van haar eerste man stortte ze zich op haar nieuwe ambitie: een internationale sexpoes worden. Voordat het zover was moest er van alles aan haar uiterlijk worden veranderd. In de vroege jaren vijftig was dit niet zo makkelijk. Een tube haarverf, naamsverandering en fitness waren nog redelijk eenvoudig. Maar voor het transformeren van haar gezicht en lichaam in dat van een filmgodin waren mooimaakdokters noodzakelijk.
Via haar netwerk kreeg ze de beschikking over de chirurg die al eerder de neus van Liz Taylor eeuwigheidswaarde had gegeven. Norma Jean, inmiddels platinablond en voorzien van de naam Marilyn Monroe, zorgde ervoor dat haar nieuwe kin, wangen, tanden en oogleden haar de juiste looks verschaften om de stap naar filmgodin te maken. Om de transformatie te completeren liet ze haar al fraaie borsten met siliconen olie vervolmaken. Een levensgevaarlijke ingreep omdat siliconenolie tot allerlei aandoeningen kan leiden. Bekend zijn levenslange chronische ontstekingen en auto-immuunziekten.
Via haar netwerk kwam ze in contact met een acteercoach, Natasha Lytess. Zij constateerde dat Marilyn niet alleen maar een pin up was maar ook een getalenteerde actrice. Samen met een andere platina blonde pin up uit die tijd, Mamie van Dooren, volgde ze bij Natasha privé acteerlessen. De dramacoach werd hartstochtelijk verliefd op Marilyn. Zozeer dat ze Marilyn gedurende haar carrière bijstond als een kloek. Marilyn vond het allemaal prima zolang het haar ambitie maar ondersteunde.
Toen Marilyn haar uiterlijk en acteervaardigheden geoptimaliseerd had duurde het niet lang voordat ze een hoofdrol kreeg in een A film: ‘Niagara’. Met de opvolger ‘Gentlemen prefer blondes’ werd ze een wereldwijd fenomeen. Een opmerkelijke prestatie van een meisje met een getraumatiseerde jeugd. De titel powerwoman is welverdiend!
Een probleem tijdens haar acteren was het onthouden van de tekst. Acteren was voor Marilyn vooral poseren voor de camera. Dit ondersteunde haar imago en daar was ze eigenlijk ook voor ingehuurd. En daar hoorde tijdens een speelfilm nu eenmaal wat tekst bij. Haar faalangst deed haar geheugen geen goed. De vaak tientallen retakes per opname kostten handenvol dollars. Maar met de opbrengsten van de films werd dit ruimschoots goedgemaakt.
Het vergeten van de tekst zorgde zelfs voor een echtscheiding. Haar man, honkballegende Joe DiMaggio, was in 1955 aanwezig tijdens de beroemde nachtscene met de opwaaiende jurk in het centrum van New York. Fel belicht stond ze op een rooster. Een ventilator zorgde ervoor dat de jurk tot aan haar kin opwaaide. Er waren duizenden toeschouwers op het spektakel afgekomen. Iedere keer dat de witte jurk hoog opwaaide en Marilyn in haar ondergoed stond leek het wel of ze in een voetbalstadion stond met juichende supporters. Marilyn genoot van alle aandacht en vergat veertig keer haar tekst. Tot vreugde van het publiek.
Haar man DiMaggio schaamde zich dood dat zijn vrouw voor al die mensen in haar ondergoed stond. Marilyn verontschuldigde zich dat ze twee slips over elkaar droeg en het dus niet uitmaakte wat ze droeg. Maar dit kon Joe in het puriteinse klimaat in de jaren vijftig niet overtuigen. Hij vroeg echtscheiding aan en sloeg haar bont en blauw. Door al het lawaai en de filmkeuring moest de scene in een studio opnieuw worden gefilmd. Wat er uiteindelijk te zien is in de film is een bloot onderbeen tot net boven de knie. Door alle ophef werd ze een nog grotere ster maar verloor ze haar echtgenoot.
Van haar moeder erfde ze vooral foute genen: een slechte psychische gezondheid. Gecombineerd met trauma’s uit haar kindertijd en de stress en verantwoordelijkheid van het filmster zijn leidde dit tot zware depressies, faalangst en het gebruik van slaapmiddelen. Voordat ze stierf had ze al minstens vier zelfmoordpogingen achter de rug. Ze zorgde er wel altijd wel voor dat er iemand in de buurt was om haar op tijd te redden.
Een van de knelpunten in haar ambitie was haar oogverblindend mooie uiterlijk. De studio verdiende kapitalen aan haar imago als jong dom blondje. Een karakter dat ze nota bene zelf had bedacht en gecreëerd. Een weg terug was er niet meer bij haar werkgevers omdat er kapitalen mee werden verdiend. Omdat Marilyn zich niet creatief kon ontplooien vanwege haar verstikkende contact en er zelf niet zoveel geld aan over hield ging ze eisen stellen.
Als wapen kwam de studio op de proppen met Jayne Mansfield en haar studiegenote Mamie van Doren. Het trio werd bekend als de drie M’s. Als Marilyn weer eens lastig was kregen haar concurrenten Marilyn’s filmrollen toebedeeld. Om het Marilyn nog lastiger te maken contracteerden haar werkgevers de Britse filmster Diana Dors. Ondanks de drie concurrenten viel Marilyn niet van haar iconische troon. Dat kwam vooral omdat ze in 1955 haar eigen bedrijf Marilyn Monroe Producties oprichtte om daarmee haar talenten te ontplooien.
MMP produceerde twee films maar ging na twee jaar ten onder aan ruzies en problemen met de overheid. Daarna ging ze weer terug naar haar vorige werkgevers. Op voorwaarde dat ze daar haar succesvolle imago wilde vertolken ook al had ze met MMP aangetoond een uitstekend actrice te zijn. De ondergang van MMP werd verwerkt in een komisch theaterstuk dat op Broadway een gigantische hit werd.
De hoofdrol werd eerst aangeboden aan Mamie van Doren, een van de drie M’s. Ze weigerde wat achteraf een domme beslissing was. Daarna werd de rol aangeboden aan Jayne Mansfield, de andere M van de drie M’s. Het theaterstuk over een rebelse filmster werd een gigantische hit. Het theaterstuk werd later verfilmd. De slimme Mansfield werd met de filmversie over Marilyn’s ondergang van MMP een van de grootste sexbommen uit de filmgeschiedenis.
Van alle vier platinablonde schoonheden is Mamie van Doren nog in leven. De inmiddels vijfennegentigjarige filmster ziet er tegenwoordig nog immer verbluffend mooi uit en is nog even blond als toen. Echte schoonheid slijt blijkbaar niet.
De biologische klok tikte door. Ook voor Marilyn. Zesendertig was in de jaren zestig de uiterste houdbaarheidsgrens voor actrices en modellen die afhankelijk waren van een jonge mooie look. Laserbehandelingen, veilige fillers en Botox bestonden nog niet. Dit vergrootte de faalangst van Marilyn. Ze kon prima acteren en was slim. Dit had ze via haar bedrijf MMP aangetoond. Ze had een nieuw contract bij haar vorige werkgevers en eiste een tweede carrière als karakterspeelster. Omdat haar werkgevers vooral veel geld wilden verdienen aan het populaire imago dat Monroe zelf had gecreëerd gaf dit opnieuw grote spanningen. Marilyn ging zich nog lastiger gedragen bij haar werkgevers dan voorheen.
Tijdens de shoots voor ‘Some like it hot’ verpeste ze af en toe expres opnames om haar zin door te drukken. Hierdoor vergooide ze voorgoed haar kans op serieuze rollen als karakterspeelster. Ze werd ook nog eens geteisterd door haar chronische ontstekingen en nieuwe vrouwenkwaaltjes. Naast de slaappillen stond op haar nachtkastje voortaan ook een pot pijnstillers. De tand des tijds begon op haar vijfendertigste al een beetje aan haar te knagen. Dit is te zien op foto’s uit die tijd.
Om haar alcohol en pillen verslavingen te verdoezelen werd ze in haar laatste twee films met een flinke softlens gefilmd. Door het jarenlange blonderen van haar weelderig bos haar met een combinatie van waterstofperoxide en ammoniak gecombineerd met gloeiend hete haarstylingtangen begon het af te breken. Om Marilyn te kunnen spelen droeg ze daarom in haar twee laatste films pruiken. Hoewel ze voor haar laatste film flink was afgevallen en er nog steeds prachtig uit kon zien werd haar duidelijk dat haar beeldschone uiterlijk tijdelijk was. En daarmee ook haar filmcarrière.
In 1961 ging het privé heel slecht met Marilyn. Haar goede vriend Frank Sinatra ontfermde zich over haar en nam haar op sleeptouw. Hij zorgde ervoor dat ze tijdens haar zware depressies niet op bed bleef liggen en zichzelf weer goed verzorgde. En hij nam haar mee uit. Via Sinatra ontmoette ze ongewild kopstukken van de maffia. En president John F. Kennedy, toen nog een goede vriend van ‘the voice’. In 1962 verbrak Kennedy zijn banden met Sinatra vanwege diens omgang met de maffia.
Na drie echtgenoten en een aantal miskramen kreeg ze een lumineus idee: trouwen met womanizer president John F. Kennedy. Als first lady zou ze als een tweede Grace Kelly de filmindustrie voordat het lichamelijk verval zou intreden met grandeur kunnen verlaten. Ze deed haar best hem voor zich te winnen. De womanizer Kennedy was daar niet ongevoelig voor.
Omdat ze zo slecht kon onthouden maakte ze regelmatig aantekeningen van haar gesprekken met Kennedy. Vooral voor haar saaie politieke onderwerpen. Tijdens een volgende ontmoeting met hem las ze eerst in haar notitieboekje om tijdens gesprekken geinteresseerd over te komen. Toen Monroe volgens een strak draaischema aan haar laatste film werkte kreeg ze geen toestemming om even naar New York te vliegen. Ze vroeg of ze daar de 45e verjaardag van president Kennedy mocht bijwonen tijdens een groots evenement.
Dat deed ze toch want ze had dit goed voorbereid. Ze wilde happy birthday voor haar ‘minnaar’ gaan zingen. Ze had er een kostbare, adembenemende jurk voor laten maken. Alleen al de 2500 glimmers die er met de hand op waren genaaid waren indrukwekkend. Bewapend met haar jurk en dure filmpruik die ze voor het gemak even had ‘geleend’ vloog ze naar New York om haar liedje te zingen. Voor Monroe was het een groot pr succes.
Vanwege haar onhandelbaar gedrag werd ze door haar werkgevers ontslagen. Omdat er al veel geld was gestopt in de film werd ze twee maanden later weer aangenomen op voorwaarde dat ze een wurgcontract ondertekende. Voor John F. Kennedy was het optreden in New York aanleiding om zijn contact met Monroe te verbreken om een politiek schandaal te voorkomen. Ze was voor hem slechts een verzetje. Hij was niet van plan om voor Marilyn te scheiden van zijn vrouw.
Toen haar relatie met de president mislukte papte de woedende ster aan met zijn broer Bobby Kennedy. Die was in eerste instantie blij met het afdankertje van zijn broer. Omdat Monroe een ongeleid projectiel was geworden was ze politiek gezien een groot risico. Bobby moest zijn contact met Marilyn verbreken. De stress verergerde haar chronische ontstekingen. Dit keer moest haar galblaas worden verwijderd. Door de pijnstillers, alcohol en slaapmiddelen werd ze duf en kreeg ze een uiterst kort lontje.
Op de avond van 4 augustus 1962 besloot ze voor de allerlaatste keer zelfmoord te plegen. Dit keer had ze niet gezorgd voor een mogelijke redder. Er is die nacht van alles gebeurd rondom de stervende ster. De vraag of ze dan toch gered had kunnen worden is nog steeds niet beantwoord. Er zijn boeken over volgeschreven. Het heeft wel flink bijgedragen aan de legendevorming. Na Marilyn’s dood werd het imago van domme blondje al snel ouderwets. Door de vrouwenemancipatie en sexuele revolutie werd een nieuw type vrouw populair. Juist dat type vrouw had Monroe zo graag willen spelen. Haar imago werd een van de symbolen van de jaren vijftig en overleefde generaties.
Na haar trieste overlijden gaat haar roem onverminderd door. Tegenwoordig staat Monroe symbool voor kwetsbaarheid, natuurlijke schoonheid, vrouwelijkheid en slachtoffer van op geldbeluste mannen. Er zijn in de loop der jaren een aantal succesvolle Marilyn Monroe lookalikes geweest. De mooiste en beste is de Rotterdamse Claudia van Etten. En ook de succesvolste. Ik heb haar uitgebreid gefotografeerd. Claudia was sympathiek, humoristisch en een fantastisch model om mee te werken.
Claudia was bijna een evenbeeld van Marilyn Monroe. Niet alleen qua uiterlijk maar ook in haar leven. Eenenzestig jaar na het overlijden van Marilyn besloot ook Claudia om het aardse voor het eeuwige in te wisselen. Op dezelfde wijze als de superster.
Op 1 juni kwamen op de honderdste verjaardag van Marilyn in het Amerikaanse Palm Springs maar liefst 1037 Marilyn lookalikes bijeen om het vorige wereldrecord te verbreken. Dat is gelukt. Marilyn leeft voort!
Ik voer al lange tijd een ongelijke strijd tegen ongeremde klavergroei in mijn tuin. Die onkruidplantjes hebben een donkergroenpaarsachtig kleurtje en geven mij weinig reden tot jolijt. Vraag het aan Google - is het devies - en tot mijn verrassing bleek dat de reden van het ongewenst welig tieren is gelegen in het te lage stikstofgehalte van de bodem! Hè wãh? Is dit de stikstofminister ontgaan?
We staan weer aan het begin van het hoogseizoen van de paddenstoelen. De komende twee maanden vallen er heel veel exemplaren te bewonderen. Het leuke is dat je er niet voor naar het bos hoeft te gaan. Er is in de wijken veel groenvoorziening waar het voor de schimmelsoorten goed toeven is. We namen voor U al even poolshoogte.
Past jouw woning over 10 jaar nog steeds bij je? Niet alle 60-plussers denken hier al over na. Vooral als ze nog fit en mobiel zijn. Maar wat je vandaag doet, kan invloed hebben op hoe je straks woont. Je hoeft niet meteen alles te regelen. Maar deze drie vragen geven vast een idee welke voorbereidingen voor jou relevant kunnen zijn. En waar je nu al iets mee kunt doen als je straks ook wil wonen op een manier die bij je past.
Ervaar de rust en schoonheid binnen het kasteel, waar de Stadsgids vertelt over het kasteel en haar bewoners. Hierna een rondleiding door de drie karakteristieke stijltuinen met verhalen en uitleg door de Natuurgids.