Pasen: Heeft Jezus echt bestaan?

STREEKHEILIGEN 20 april 2025 Redactie en fotografie Geert Dekkers
25042002pasenjezusheerlenpancratiuskerkstatiexivgraflegging

Een van de meest gestelde vragen van de geschiedenis is of Jezus echt heeft bestaan. Alles wijst erop dat deze vraag bevestigend kan worden beantwoordt. In dit artikel gaan we op zoek naar de mogelijke aanwijzingen.

Op Goede Vrijdag wordt herdacht dat Jezus van Nazareth door de Romeinen aan het kruis werd genageld. Na een aantal uur werd het levenloze lichaam van het kruis verwijderd. Zijn oom Jozef van Arimathea zorgde ervoor dat het in een nieuw rotsgraf werd bijgezet. Alleen de familieoudste mocht het lichaam van een overledene opeisen. Jozef van Arimathea was een oom van Maria. Hij was een rijke handelaar in tin en lood. Enkele van zijn handelsplaatsen waren gelegen in het zuid Engelse Cornwall en Somerset. Daar zijn nog restanten van de oude tin-, lood- en zilvermijnen bewaard gebleven. Op kerkramen in het Engelse Somerset is Jozef van Arimathea afgebeeld. Hij draagt twee tinkannetjes. De verhalen over Jozef van Arimathea zijn een indirecte verwijzing naar Jezus. Maar zijn er ook geschreven bronnen die direct over Jezus gaan?

25042002pasenjezusherzelemartinuskerk

Oude geschriften

Tot nu toe is er geen document over Jezus gevonden dat tijdens zijn leven is geschreven. De Joodse historicus Flavius Josephus heeft het in twee passages over hem. De tekst uit het jaar 91 waarin Jezus omschreven wordt als de broer van Jacobus wordt door wetenschappers als authentiek beschouwd.

25042002pasenjezusouderkerkadamstelurbanuskerkgraflegging

Ossuarium

Een ossuarium is een stenen kist met een stenen deksel waarin botten van een skelet worden bewaard. Volgens de Joodse traditie werd een overledene een jaar in een uitgehakte langwerpige nis in een rotsgraf gelegd. Als het graf groot genoeg was, werden de overledenen op uitgehakte stenen banken of tafels gelegd. Volgens het officiële verhaal werd Jezus op een uitgehakte stenen bank gelegd. Op het moment dat alleen de botten overgebleven waren, werden deze zorgvuldig in een ossuarium geplaatst. Op het ossuarium werd de naam van de overledene gekerfd. De beenderenkist werd daarna in het rotsgraf bijgezet in een uitgehakte vierkante nis.

Archeologen hebben in een rotsgraf nabij Jeruzalem het ossuarium van Yehohanan, zoon van Hadol gevonden. In de beenderenkist troffen zij botten aan van een gekruisigde 26 jarige man. In de enkel zat nog een elf centimeter lange spijker. Deze kon blijkbaar tijdens de begrafenis niet meer uit het bot verwijderd worden. De Romeinen sloegen de spijker eerst door een plankje voordat deze door de enkel werd geslagen. Zo werd voorkomen dat de gekruisigde zichzelf los kon trekken na de kruisiging. Het kwam dus vaker voor dat gekruisigden na hun overlijden bijgezet werden in een rotsgraf.

Op Goede Vrijdag werd volgens het verhaal de overleden Jezus in een rotsgraf bijgezet. Het vermeende graf is nog niet zo lang geleden gerestaureerd en onderzocht. Het blijkt inderdaad een graf uit het begin van de jaartelling te zijn. Na de kruisiging en de bijzetting heeft Jezus volgens verhalen nog veertig dagen gepredikt alvorens hij afscheid nam van zijn directe volgelingen. Hij steeg volgens het spectaculaire verhaal als een helikopter op in het luchtruim. Daarboven bevond zich volgens het toenmalige denkbeeld het hiernamaals. Diep onder de grond huisde de hel. Volgens het officiële verhaal heeft Jezus drie dagen in het rotsgraf van Jozef van Arimathea gerust.

Talpiot

In 1980 is in Talpiot, een stadswijk ten zuidoosten van Jeruzalem, tijdens de aanleg van een flat een rotsgraf gevonden. In dit intacte rotsgraf uit de eerste eeuw troffen archeologen tien ossuaria van kalksteen aan. De ingekerfde namen op de beenderkisten komen overeen met de namen van de familie van Jezus. De ossuaria waren gevuld met beenderen. Naast de ossuaria lagen er botten van overledenen die nog niet in ossuaria waren geplaatst.

In het graf werden ossuaria met de namen van acht personen gevonden:

Maria; Jezus, zoon van Jozef; Jacobus, zoon van Jozef en broer van Jezus ; Jozef, een broer van Jezus; Yose, een broer van Jezus; Matteus; Maria Magdalena; Judas, een zoon van Jezus. Jozef, de vader van Jezus lag niet in het graf. Dat komt overeen met geschriften waarin wordt beschreven dat Jozef stierf voordat Jezus met zijn predikingen begon. Jozef is volgens die verhalen in Nazareth overleden en aldaar begraven.

25042002pasenjezuspoppelvalentinuskerkverrijzenisneogotiek

Nadat het graf uitgebreid in kaart is gebracht zijn de beenderen direct aan de autoriteiten overgedragen en op een geheime plaats herbegraven. Het is nog wel op tijd gelukt om DNA-onderzoek te doen van de botten uit de ossuaria van Jezus en Maria Magdalena. Ze blijken geen biologische verwanten van elkaar te zijn. Ofschoon er duidelijke aanwijzingen zijn dat dit het graf is waarin ook Jezus uiteindelijk is bijgezet, doen ‘autoriteiten op het gebied van antieke kennis’ hun uiterste best dit te weerleggen.

Dit is begrijpelijk. Het is vervelend als een archeologische vondst een ongewenste ontdekking ten gevolge heeft. Veel mensen worden boos als de vondst ter sprake komt en willen het liever vergeten. Het is echter naast de historische bronnen op schrift een archeologische aanwijzing dat Jezus van Nazareth wel degelijk heeft geleefd. In de oudheid werd alleen over personen geschreven als deze bijzondere daden hadden verricht. Het feit dat er over Jezus in oude niet-christelijke geschriften is geschreven doet vermoeden dat de persoon Jezus een uitzonderlijk iemand moet zijn geweest.