Spoken en duivels in de Haagse Beemden

Dit waren volksverhalen waarin vreemde en griezelige omstandigheden centraal staan. Veel verhalen verdwenen in de vergetelheid in de eeuw van de ontdekkingen. In de negentiende eeuw konden meer mensen lezen en schrijven. Door de wetenschap werden de spookverhalen als bijgeloof weggeschoven. Gelukkig zijn veel Brabantse verhalen in die tijd, juist doordat mensen geletterd werden, opgeschreven. Een aantal van deze verhalen hebben daarom de tand des tijds doorstaan.

Theaterregisseur Bert van Gerven uit de Haagse Beemden besluit in 2017 drie pakkende lokale legendes te verfilmen. Bert heeft de keuze uit twaalf verhalen. Hij kiest voor De Bokkenrijders, het ijzeren hek en de schat van het Heksenwiel. Er wordt een berg aan historische kostuums gemaakt en er worden mooie locaties uitgekozen. Zo wordt Het Oude backhuys bij de Kleine Hoeve ingericht als een boerderij uit de gouden eeuw. Bert creëert daar een tafereel waar meesterschilder Jan Steen jaloers op kan zijn. Bij de gestreste boer lopen twee Barnevelders vrolijk een graantje mee te pikken op de rijk gedekte tafel. Zijn vrouw is er als de kippen bij om de broodpap te redden. Op de landerijen rondom de Grote Hoeve zijn historische landarbeiders in de weer op het land. De grote bomen van landgoed Burgst vormen de perfecte achtergrond.

Galgenveld

Een griezelige plek in het groene hart van de Haagse Beemden is het galgenveld waar lang geleden criminelen werden opgehangen aan een boom. Omdat de eeuwenoude boom nog steeds overeind staat besluit Bert van Gerven om die boom een rol te geven in zijn film. De beruchte mislukte executie in opdracht van de eigenaar van landgoed Burgst komt er opnieuw tot leven. Een paar jaar later blaast een wilde najaarsstorm de enorme tak waaraan ooit velen het leven lieten van de knoestige stam. Bert heeft nog net op tijd juist dat griezelige stuk boom in zijn film kunnen vereeuwigen. De rottende tak dient tegenwoordig als zwammen- en insectenhotel.

De lokale bewoners dolven er klei om hun huizen en schuren mee te bouwen. De put is meters diep en had vroeger stijl naar beneden aflopende wanden die door de natte klei spiegelglad waren. Als je erin viel had je een probleem. Vooral in het donker. Vanwege het gevaar vertellen de boeren elkaar dat rond de put ’s nachts heksen dansen die zich in katten hebben veranderd. Niemand durft daarom na zonsondergang in de buurt van het heksenwiel te komen.

Een ideale plaats om iets in te verbergen. Het is juist daarom dat tijdens de Beeldenstorm een kerkschat in de put is gegooid. Inclusief de gouden monstrans waarin de beroemde hostie van de Niervaert is opgeborgen. Als de legende waarheid is dan zal de kist met kostbaarheden op de bodem van de put in de loop der eeuwen zijn bedekt met een dikke laag slib. Een echt geheim.

De film van Bert is in het stadsarchief opgenomen als een bijzondere culturele uiting van de wijk.

Dit artikel verscheen eerder in HBNMP-magazine 2, juni 2024