De allereerste huiskat in onze contreien

FAUNA STREEKHEILIGEN 14 februari 2025 Redactie en fotografie Geert Dekkers
25021403mainecoonkatgd

Hoeveel huiskatten leven er in de Haagse Beemden en Prinsenbeek? Volgens statistieken heeft ruim 27% van de huishoudens een kat als huisdier. Daarnaast cruisen er nog een flink aantal zwerfkatten door de wijk en de aangrenzende natuurgebieden.

Een doorn in het oog van natuurbeheerders omdat katten het voorzien hebben op zangvogels en ander klein wild. Maar katten zijn daarnaast dol op ongewenste knaagdieren. Ratten en muizen! En dat is juist de reden dat de kat ooit in Beek geïntroduceerd werd.

Archeologisch onderzoek

In Prinsenbeek is tijdens de aanleg van de hoge snelheidslijn veel archeologisch onderzoek verricht naar de historie van het gebied. Er is op diverse plaatsen gezocht naar sporen van vroegere bewoning. Gebleken is dat er her en der verspreide groepjes bebouwing waren. Deze bewoning was niet continue op dezelfde plaats. Aangetoond is dat vanaf de bronstijd het gebied rondom Prinsenbeek bewoond was.

Huiskat

De Romeinen introduceerden de huiskat omstreeks 50 voor Christus in Nederland maar namen het dier rond 475 weer mee naar Italië. In de periode erna leefden er wellicht een paar zwerfkatten in de Nederlanden. Alleen bij de adel en in herbergen bij grote handelsplaatsen die nog een plaatsje vrij hadden voor deze gezellige muizenjager was de huiskat populair, maar niet bij het gewone volk. De huiskat kwam niet voor in het afgelegen gebied waar het huidige Prinsenbeek en de Haagse Beemden gelokaliseerd zijn.

Gertrudis

Volgens kerkelijke registers, verhalen en overleveringen heerste er in Beek rond het jaar 650 een knaagdierenplaag. Een vrouwelijke missionaris uit het Belgische Nivelles, het meisje Gertrudis, vernam dit en bezocht het geplaagde gehucht. Gertrudis was van adellijke afkomst. Ze stamde uit een familie die veel heiligen telde. Gertrudis kreeg van haar moeder een abdij cadeau en moest daar als abdis leiding geven. Gertrudis ging liever op pad. Ze was geschoold, bekend met katten en bovenal slim. Ze reisde via Bergen op zoom naar Beek. Ze beloofde een knaagdiervrij dorp mits de bewoners zich zouden bekeren tot het Christendom.

Wat de bewoners niet wisten was dat een nest hongerige kittens zich tegoed deed aan de muizen. Het was niet een goddelijke ingreep maar een slimme zet van de elfachtige novice die een einde maakte aan de muizenplaag. Gertrudis liet op een eilandje dat in een grote vijver een eenvoudige kapel bouwen van hout en leem. In de tegenwoordige Kapelstraat werd nog een heilig huisje gebouwd. Gertrudis verliet Beek na haar succes. De kittens werden liefdevol opgenomen in het gehucht en zijn sindsdien nooit meer verdwenen. Evenals de naam van de heilige Gertrudis die als straatnaam in Prinsenbeek herinnert aan de komst van de huiskat die er sinds het midden van de zevende eeuw een graag geziene gast is.

Dit artikel verscheen eerder in ons jubileummagazine nr.2.