Een glimp opvangen van de dakloze wereld die vaak onzichtbaar blijft

De Weert is naast organisator voor de audiotour ook initiatiefnemer van de jaarlijkse Wereld Daklozendag in Breda. Ze heeft de documentaire Thuisloos van Floortje Steigenga opgenomen in het programma. "Er is lange tijd gedacht dat we 150 geregistreerde dakloze mensen in Breda hebben", licht De Weert desgevraagd toe. "Maar uit de meest recente officiële ETHOS-telling blijkt dat het er veel meer zijn: wel 1078."

Dit verschil is ook wel te verklaren. Veel zwervende mensen durven zich uit schaamte niet te laten registreren bij de gemeente als dakloos persoon. Of ze willen als financieel dakloos mens niet tussen verslaafden zitten, met het risico dat ze daardoor worden beïnvloed en uiteindelijk zelf ook verslaafd worden. Dit is ook de reden waarom de meeste voormalig thuisloze mensen onbekend willen blijven, hun naam niet willen noemen en liever niet op de foto willen.

We kunnen veel vinden van mensen die op straat leven, maar volgens De Weert kan het iedereen overkomen. "Je hoeft om wat voor reden dan ook maar je baan te verliezen, kunt geen andere functie vinden op de korte termijn en je kan je hypotheek niet meer betalen. Voordat je het weet sta je op straat en moet je rondkomen van wat andere mensen je geven."

Het verklaart in ieder geval waarom dakloze mensen soms bij bijvoorbeeld een supermarkt vrij direct onze aandacht kunnen vragen. Ze hebben het koud, hebben geld nodig voor eten en worden als klap op de vuurpijl ook nog afgeblaft door mensen die onderweg zijn naar hun werk. Die laatste groep maakt wél deel uit van de samenleving en is niet te beroerd om dat soms even te laten blijken.

Vervreemding

De voormalig dakloze mensen, aanmelders en organisatoren verzamelen zich aan het begin van de tour op vrijdagmiddag op het Stadserf voor de Explore Store in Breda. Deze winkel ligt in een straatje naast het stadhuis. Een opgedofte vrouw in een zwarte jurk loopt voorbij. Een voormalige dakloze vrouw met felle kleding geeft haar een compliment: "Wat zie je er mooi uit." De vrouw in de zwarte jurk bloost: "Bedankt", zegt ze. Ze loopt door naar een groep mensen die er allemaal mooi uitzien. De mannen strak in het pak. De vrouwen in een jurk. Er wordt vanmiddag getrouwd in het Raadhuis aan het Stadserf. Ondanks het ogenschijnlijke verschil in levensstijl tussen de twee groepen is er contact onderling. Mensen die elkaar niet kennen en elkaar waarschijnlijk ook nooit meer zullen zien. "Even klappen voor het bruidspaar jongens." Met deze actie besluiten de deelnemers van de audiotour de interactie met de opgedofte groep en gaan ze op pad.

Ze worden gesommeerd onze koptelefoon op te doen. Een Brabantse mannenstem vult hun oren met geluid. "Jullie komen langs plekken waar jullie al honderd keer voorbij zijn gelopen. Nu kunnen jullie ze met andere ogen gaan bekijken."

Ze staan voor het stenen bankje op het Stadserf, een openbaar binnenterrein omgeven door de bebouwing van de Grote Markt, de Catharinastraat, de Sint Annastraat en de Veemarktstraat. Volgens de ex-dakloze man, die de tekst inspreekt, is dit een ideale rustplek als je niet met andere zwervende mensen te maken wilt hebben. Achter de bank verstopte hij zijn slaapzak en andere spullen van waarde, als hij op pad ging om blikjes en flesjes te scoren. De tas past perfect tussen de bank en de struik. Carnaval was een geweldige tijd, herinnert hij zich nog. Mensen verliezen hun statiegeld. De stad ligt vol met zwervende blikjes en flesjes. Volgens de voormalige zwerver moeten mensen "vooral niet oordelen over deze mensen, omdat het iedereen kan overkomen, inclusief jezelf."