Ierse Heilige herleeft op Bavels kerkhof

STREEKHEILIGEN 10 februari 2025 Redactie en fotografie Geert Dekkers
25021002brigida1

Afgelopen zondag 2 februari was een bijzondere dag voor Bavel. Op die dag, de dag van de heilige Brigida, werd het gerestaureerde beeld van Brigida van Kildare na de mis op het kerkhof onthuld. Pastoor Peetam zegende het beeld in aanwezigheid van wethouder Jeroen Bruijns, het kerkkoor dat Gregoriaanse zang had ingestudeerd en belangstellenden.

De restaurateur Jean Paul Kerbusch heeft het verweerde beeld mooi opgeknapt. De koe aan de voeten van de heilige heeft zelfs haar verloren hoorn teruggekregen.

Het kerkhof werd op die dag ook naar de heilige hernoemd. De huidige locatie van het beeld is niet zomaar uitgekozen. In het jaar 1316 werd de nieuwe middeleeuwse kerk van Bavel gewijd aan de patroonheilige Brigida. De heilige is verbonden met runderen en de melkproductie. Van heinde en verre stroomden op de naamdag van de heilige melkveehouders naar Bavel om de heilige aan te roepen voor een goede melkproductie. Bavel werd een bedevaartsoord.

Lang heeft de middeleeuwse kerk er niet gestaan. In 1484 sloeg de bliksem in waardoor het hele gebouw is afgebrand. Op de ruines werd een nieuwe kerk gebouwd die ook weer aan Brigida was gewijd. De bisschop van Breda twijfelde aan de historiciteit van de heilige en verjoeg in 1855 Brigida uit het kerkgebouw. Bavel moest het van de bisschop voortaan met Maria doen.

25021002brigida2

Tijdens de hausse van de wederopstanding van het katholicisme kreeg Bavel in 1887 een grote neogotische kerk. verrijkt met een mooi glas in lood met haar beeltenis en een stijlvol heiligenbeeld, geheel in neogotische stijl. Een klein stukje bot, een reliek, mocht blijven. Er werden zelfs meisjes naar Brigida vernoemd.

Het was de eigenwijze bisschop van Breda dus niet gelukt de patroonheilige te verbannen uit Bavel. In de gevel van de stoomzuivelfabriek die in 1901 werd gebouwd werd een Brigidabeeld geplaatst. Met de koe aan de linkerzijde. De melkfabriek in Prinsenbeek die drie jaar later werd gebouwd werd uiteraard gewijd aan hun patroonheilige, Gertrudis van Nijvel. Ten gevolge van de effecten van weersinvloeden werd het Bavelse gevelbeeld al snel verwijderd. Een ander kalkstenen beeld had eveneens te lijden onder het straffe Bavelse klimaat. Het opgeknapte beeld is tegenwoordig in het streekmuseum van Ulvenhout te bewonderen.

Om beter bestand te zijn tegen weersinvloeden werd in 1942 bij de melkfabriek een betonnen heiligenbeeld geplaatst. Het kunstwerk kostte toen tweehonderd gulden. Toen de melkfabriek werd gesloopt op 17 oktober 1977 zwierf het honderdtwintig centimeter hoge betonnen Brigidabeeld overal rond in het dorp. Na bijna een eeuw in de buitenlucht te hebben gestaan verloor de koe aan de voeten van de heilige een hoorn. Door de inwerking van vocht in combinatie met vorst ontstonden er putten in het beeld. Eind 2024 brachten de bewoners van Bavel voldoende geld bij elkaar om het beeld te laten restaureren. Het staat sinds 2 februari 2025 op de locatie van het priesterkoor van de afgebroken middeleeuwse Brigida kerk. Centraal op het historische kerkhof dat dus nu Brigidakerkhof heet. Op een infozuiltje voor het beeld prijkt een strakke QR-code, zodat eenieder heel eenvoudig met de telefoon snel alles over de heilige kan vinden.De kleine kerk verdween en de locatie werd een begraafplaats. De heilige werd niet vergeten. Er werden een school en een straat naar haar vernoemd, de koe aan haar voeten kreeg een plaats in het dorpswapen en de nieuwe kerk werd