Open voor jou (8) Milan Middelink

De Tweede Wereldoorlog was een moeilijke tijd waarin veel landen, waaronder Nederland, bezet waren door Duitsland. Er was weinig voedsel en mensen moesten voorzichtig zijn met wat ze zeiden en deden. Na de oorlog begon Nederland langzaam weer op te bouwen. In de jaren '50 en '60 groeide de economie en kwamen er nieuwe uitvindingen, zoals de televisie en wasmachines. Veel mensen kregen het beter en er was meer vrijheid en welvaart. Het was een tijd van wederopbouw en verandering, waarin tradities en modernisering samenkwamen.

Mijn oma is in de oorlog geboren, dus ze heeft er zelf niet veel van meegekregen omdat ze toen nog heel jong was. Toch zegt ze dat ze onbewust iets van de gevolgen heeft meegekregen. Ze herinnert zich wel dat ze een tijdlang in de kelder moest slapen, waarschijnlijk vanwege de gevaren van de oorlog. Haar vader en moeder waren vaak bezorgd, en ook al werd er niet altijd over gesproken, ze voelde als kind dat er iets niet klopte. Pas later begreep ze dat dit door de oorlog kwam. Ze worstelt haar hele leven al met angst en depressie en gelooft dat dit zijn oorsprong heeft in die oorlogsperiode

Er was niet altijd genoeg te eten. Oma herinnert zich dat haar moeder haar best deed om er iets van te maken, maar vaak was het eten simpel en niet erg lekker. Aan tafel was het meestal stil, en ze zag de bezorgde blikken van haar ouders. In die tijd was het eten veel minder gevarieerd dan nu. Vaak aten ze aardappelen, brood, groenten en peulvruchten. Haar ouders hadden een klein moestuintje achter het huis waar ze hun eigen aardappelen, wortels en bonen verbouwden. Dat is iets wat ze zich nog goed herinnert.

Mijn oma zegt dat ze zich ook de koude winters herinnert. Ze hadden thuis een klein kacheltje, maar daar konden ze niet het hele huis mee verwarmen. Soms zat ze met dikke kleren aan binnen of zat ze onder de dekens. Ze weet nog hoe haar vader in de winter zijn best moest doen om genoeg hout te vinden voor de kachel.

Mijn oma groeide op in een gezin, met twee oudere zussen, waar ze veel tijd met haar ouders doorbracht. Ze kon met haar oudste zus het beste opschieten. In haar vrije tijd speelde ze vooral buiten, omdat er destijds nog geen mobieltjes waren.

Afspraken om te spelen werden op een andere manier gemaakt dan tegenwoordig. In plaats van een berichtje te sturen via de telefoon, liep ze gewoon naar het huis van een vriendin toe, of soms sprak ze van tevoren op school waar en wanneer ze elkaar zouden treffen. Dit ging heel gemakkelijk en spontaan. Mijn oma vindt zoals het nu gaat met de mobiele telefoons, maar lastig allemaal.

Het valt oma op dat kinderen tegenwoordig veel tijd hebben voor allerlei hobby's. Vroeger was dat anders. Er moesten vaak klusjes in huis gedaan worden. Oma hielp haar moeder veel met huishoudelijk werk. Daar heeft ze geen fijne herinneringen aan. Als ze geen klusjes had thuis, dan deed zij haar huiswerk voor school. Maar wanneer er vrije tijd was, dan ging zei zoveel mogelijk buiten spelen. Populaire spelletjes waren bijvoorbeeld tikkertje, knikkeren en touwtje springen. Mijn oma zegt dat ze zelf een bepaalde periode veel heeft gehoepeld met haar vriendinnen. Vergeleken met nu werd er vroeger veel meer buiten gespeeld. Nu zit iedereen achter de mobieltjes en de schermpjes.

Sport speelde een belangrijke rol in de jeugd van mijn oma, al werd het destijds niet zo serieus genomen als tegenwoordig. Ze ging op turnen bij gymnastiekvereniging, een keuze die deels werd beïnvloed door de andere meisjes in haar klas. Destijds waren er minder sportmogelijkheden dan nu, en turnen was een van de weinige opties voor meisjes. Voor jongens was voetbal de meest populaire sport, terwijl meisjes vaker voor turnen of dansen kozen.

Oma zegt dat het sporten vooral plezierig was. Het was een leuke manier om in beweging te blijven. In tegenstelling tot nu, waar sport soms bijna een carrière lijkt te worden. Er was vroeger minder druk om te presteren op hoog niveau. Zelf heeft ze niet zo heel lang op turnen gezeten. Ze deed het vooral om samen met haar vriendinnen tijd door te brengen.

Een groot verschil met nu is dat sporten op zondag destijds niet vanzelfsprekend was. Mijn oma mocht op die dag niet sporten. Zondagen werden vaak gezien als rustdagen, waarop gezinnen samen tijd doorbrachten en naar de kerk gingen. De ouders van mijn oma gingen niet naar de kerk, maar ze vonden het belangrijk om thuis te blijven en uit te rusten op de zondagen.

Toen mijn oma wat ouder werd, vond haar moeder dat het tijd was voor haar om zelf wat extra centjes te verdienen. In die tijd, na de oorlog, was het voor veel gezinnen moeilijk om rond te komen, en dus besloot haar moeder dat ze een handje moest helpen. Ze zei tegen haar: "Je kunt wel wat extra verdienen met schoonmaken bij de buren of bij familie." Dus, hoewel mijn oma dat niet zo leuk vond, begon ze in haar vrije tijd klusjes te doen.

Soms hielp ze de buren met het schoonmaken van hun huis. Ze moest de vloeren boenen, het stof van de meubels vegen en de ramen zemen. Andere keren ging ze naar familieleden die wat ouder waren of het druk hadden. Daar poetste ze, ruimde op en zorgde dat alles weer netjes was. Haar moeder vond het belangrijk dat ze leerde om zelf haar zakgeld te verdienen, en hoewel mijn oma het liever niet deed, begreep ze wel waarom het nodig was.

Ze vond het werk vaak saai en zwaar. De huizen van de buren waren niet altijd even makkelijk schoon te maken, en vaak was ze moe van school of andere verplichtingen. Het was geen werk waar ze van genoot.

Hoewel mijn oma het niet leuk vond, leerde ze door dit bijbaantje toch veel. Ze leerde verantwoordelijkheid nemen, hard werken en dat geld verdienen niet altijd makkelijk is. Uiteindelijk begreep ze dat het haar moeder meer om de waarde van werk en zelfredzaamheid ging dan om het plezier van het schoonmaken zelf.

Eén van de vakanties die ze zich goed herinnert, was een trip naar de Veluwe. Ze gingen met het hele gezin in een klein vakantiehuisje, midden in de natuur. Het huisje was eenvoudig, maar voor mijn oma voelde het als een avontuur. Ze herinnerde zich de lange wandelingen door het bos, waar ze de frisse lucht inademden en de stilte van de natuur konden ervaren.

De vakantie in de Veluwe was voor mijn oma iets speciaals, vooral omdat het een tijd was om even te ontsnappen aan de zorgen van het harde leven thuis. Ze herinnert zich dat ze met haar twee zussen urenlang buiten speelde, verstoppertje speelde in de bossen en soms op een oude, houten schommel in de tuin van het vakantiehuisje zat.

In die tijd waren zulke vakanties vaak simpel, maar dat maakte ze voor haar niet minder bijzonder. Er was geen luxe, geen dure hotels, maar de vrijheid van buiten zijn en de tijd met haar gezin waren voor mijn oma de mooiste herinneringen. Het waren de kleine dingen die het vakantiegevoel gaven: de frisse lucht, de rust van de natuur en de warmte van samen zijn.

Toen mijn oma jong was, was rock-'n-roll erg populair, en later kwamen The Beatles ook op. Hoewel ze nu geen muziek meer luistert, heeft deze muziek een belangrijke plek in haar jeugd gehad.

Mijn oma is nooit naar een concert geweest, ook al zou ze dat graag hebben gewild. Ze had altijd de wens om naar een concert te gaan, maar het is er nooit van gekomen.

Vroeger luisterde ze veel naar muziek, vooral via de radio, omdat ze niet meteen een platenspeler hadden. Dit was de manier waarop ze muziek ontdekte en ervan genoot.

Zelf speelde ze geen instrument, hoewel ze altijd graag piano had willen leren spelen. Het was iets waar ze interesse in had, maar het is er niet van gekomen.

Muziek heeft wel invloed gehad op het leven van mijn oma. Sommige nummers brengen veel herinneringen naar boven bij mijn oma, zoals het kinderliedje ‘Er waren twee motten'. Dit laat zien hoe muziek een speciale betekenis heeft in haar leven.