De zeven zonen van Felicitas

Een typisch martelarenverhaal waarmee de overheid lang geleden overal in Europa het geloof weet te verbreiden en eenheid te bewerkstelligen onder het verdeelde volk. Een verhaal dat lang na de vermeende gebeurtenis door anderen opgeschreven en herzien is. Twijfels rijzen over de echtheid van de gebeurtenissen. Zijn er ook authentieke verhalen opgetekend door de martelaren zelf? In dit verhaal gaan we op zoek naar dergelijke bronnen uit het verleden. We komen uit op een naamgenoot van Felicitas van Rome die leefde in het antieke Carthago.

Felicitas van Carthago

Op 7 maart 202  is het druk in het amfitheater van het Noord Afrikaanse Carthago. Er worden twee jonge, mooie vrouwen geëxecuteerd. De stad is de belangrijkste handelsstad in het west Romeinse rijk en houdt stand tot 439 na Christus. Vibia Perpetua is met haar rijke ouders en twee broers verhuisd naar de noord Afrikaanse kolonie en woont  in de plaats Thuburbo Minus (het huidige Tebourba). Haar vader is een Romein in hart en nieren. Hij aanbidt de Romeinse goden. Zijn vrouw, dochter Vibia Perpetua en een van de twee zonen, Revocatus, worden enthousiast christen. De tweeëntwintigjarige Vibia Perpetua trouwt met een Joodse man die de Romeinse bijnaam Africanus krijgt. Ze krijgen al snel een zoontje dat ze Nazarius noemen. De zuigeling werd goed verzorgd door Vibia’s slavin Felicitas van Carthago. De twee dames kunnen zo goed met elkaar overweg dat ze hartsvriendinnen worden. Zodoende omarmd Felicitas eveneens het christendom.

Ze vinden in het christen zijn veel steun bij elkaar en bij Revocatus. Hij wordt smoorverliefd op de beeldschone Afrikaanse Felicitas. De verboden liefde is wederzijds. Felicitas wordt zwanger, een drama in het traditionele Romeinse gezin omdat de jongen zijn vriendin niet wil opgeven. De ruzies tussen de aristocratische vader en zijn zoon lopen hoog op en de vader dreigt de slavin te verkopen om een schandaal te voorkomen. Vibia Perpetua neemt het op voor het verliefde stel. Ze oppert dat het goedkeuren van een huwelijk past binnen hun christelijke waarden en normen. Het gaat om de liefde. Als klap op de vuurpijl vraagt ze toestemming om samen met haar broer Revocatus en haar slavin Felicitas gedoopt te mogen worden.

Het huwelijk met haar joodse echtgenoot was al een bittere pil, maar dit is teveel voor de heidense Romeinse ouders. Ook haar echtgenoot is er tegen. De ouders vrezen voor hun positie en privileges en kiezen eieren voor hun geld. Een van de redenen is het decreet van keizer Septimius Severus die in 202 een wrede christenvervolging instelt. Een zondebok introduceren in het verdeelde Romeinse rijk zal de eenheid in het enorme gebied ten goede komen. Aldus zorgden de ouders ervoor dat hun kinderen, hun pasboren kleinzoontje en de zwangere Felicitas in de gevangenis werden opgesloten.

Documenten

Wat er daarna gebeurde werd opgeschreven door Vibia Perpetua. Het is een van de weinige documenten die de gevangenschap en martelingen in het jaar 203 beschrijft. Vanwege hun hoge positie gaat er veel tijd overheen voordat ze berecht en geëxecuteerd worden. Een andere reden is de zwangerschap van Felicitas. Zwangere vrouwen worden niet geëxecuteerd. Tijdens de gevangenschap krijgen de ouders spijt van hun beslissing. Ze missen hun kinderen en kleinzoontje. Ook Africanus is niet blij met de situatie. De vader van Vibia Perpetua komt zijn kinderen drie keer bezoeken en smeekt hen om het christelijke geloof af te zweren. Dan zijn ze weer vrij. Ze weigeren.

Vibia Perpetua beschrijft in haar verhaal dat haar vriendin Felicitas in de gevangenis bevalt van een dochtertje. De ouders willen niets te maken hebben met hun kleindochtertje omdat het kind een slavin als moeder heeft. Wel zorgen ze ervoor dat hun kleindochtertje wordt geadopteerd. De ouders van Vibia Perpetua weten voor elkaar te krijgen dat zij het voogdijschap krijgen over hun kleinzoontje. In de Passio sanctarum Perpetuae et Felicitatis van Perpetua staat ook het vonnis omschreven. Revocatus is het eerst aan de beurt. Hij en andere mannen worden in een volle arena voor de wilde dieren geworpen totdat ze zijn opgegeten. Een paar dagen later worden de twee vrouwen geëxecuteerd. De autobiografie ‘De passie van Perpetua en Felicitas’ eindigt op het moment dat ze de arena gaan betreden. Het manuscript is een van de oudste vroegchristelijke geschriften en geeft een boeiend inzicht in de christenvervolging, de ideeën en denkbeelden over deze tijd. Het meest bijzondere is dat de teksten door een vrouw zijn geschreven, iets dat in die tijd ongebruikelijk was.

Executie

De executie van Vibia Perpetua en Felicitas is door anderen opgetekend als aanvulling op de gevangenisdagboeken. Het mooie uiterlijk van de twee jonge vrouwen was voor het publiek al reden tot enthousiasme. Er werd in de arena een opgehitste stier losgelaten. De bedoeling is dat het dier de twee vrouwen op de hoorns neemt en door de lucht gooit. Het beest wordt echter door het gekrijs van het publiek afgeleid en verliest al snel de aandacht voor de dames. Dit is niet de bedoeling, het verwachte spektakel blijft uit. Daarom worden de vrouwen door een soldaat met een zwaard gedood. De show in de arena wordt snel vervolgd door een andere executie, nu weer met leeuwen. De teksten worden rond 1603 ontdekt door de Duitse bibliothecaris van het Vaticaan, Lucas Holstenius. Er is veel onderzoek naar de teksten verricht en de conclusie is dat ze authentiek zijn, afgezien van de beschrijving van de executie.