Gezien: Met gesloten deuren

Existentialisme

Een existentialist gaat ervan uit dat het bestaan van de aarde, de dingen en het leven in wezen zinloos is. Je wordt geboren als nutteloos creatuurtje maar hebt de volledige vrijheid zelf waarde en zin aan het leven en de dingen toe te kennen. Je hebt alles in eigen hand. Die vrijheid spreekt natuurlijk aan, maar het noodzaakt ook tot het dragen van een zware verantwoordelijkheid. De huisknecht van het helse appartement betreedt het podium.

Hij verwelkomt de drie nieuwe bewoners met een gereserveerde charme. Beleefd, gedecideerd maar bovenal onbewogen beantwoordt hij al hun vragen. “Nee, geen vlammen en spietsen, die hebben we hier niet. Tandpasta? Nee. Een bed? Nee, die hebben we ook niet.” De eerste gast, Joseph Garcin, een gewezen journalist uit Rio verzucht: “Nooit meer slapen!”

Ex-postbezorgster juffrouw Inès Serrano draagt haar lot gelaten. Ze zegt niets. Ze heeft geen zin om hier te zijn maar beseft ook dat dit het is, en niets anders. De huisknecht zegt: “Dit is de bel, maar hij doet het niet.” Er is geen uitweg.

Estelle Rigault leefde een rijk leven in Parijs. In haar flamboyante, kleurige gewaad contrasteert ze sterk met de anderen. Een fel oranje grondlicht verschaft de spelers een blik op de aarde waar ze kortgeleden nog waren. Estelle ziet toe op haar eigen begrafenis. Het doet haar genoegen oude vriendinnen te zien die om haar een traantje wegpinken. Behalve eentje: met zoveel mascara kun je het beter droog houden! De huisknecht wenst de gasten een aangenaam verblijf. We zien hem niet meer terug. De toon is gezet.

De aanwezigen zijn in aanvang uiterst beleefd naar elkaar en geïnteresseerd in ieders achtergrond. Ze stappen als het ware in elkaars draaimolen en ervaren genegenheid maar evenzeer afkeer. De dode Garcin profileert zich als een ruimdenkend, gereserveerd en breedsprakig persoon. Dit heeft zijn weerslag op beide dames. Beiden voelen zich tot hem aangetrokken, en ook weer niet.