Hailucineren

COLUMNS 5 januari 2026 Alex De Vliegere – Illustratie AI
26010501-hallucineren.jpg

Elk jaar wordt er rond kerstmis door Van Dale het ‘Woord van het Jaar’ bekendgemaakt. Vaak zijn dat ludieke samenvoegingen van woorden met de intentie een opvallende recente ontwikkeling ‘in te pakken’.

In 2024 werd er gekibbeld om de woorden transitiespijt en pieperaanval, twee leuk klinkende maar wel beladen woorden. Het leidde ertoe dat er uiteindelijk helemaal geen woord van 2024 uitgeroepen werd. Van Dale vatte het samen door het woord ‘polarisatie’ op te voeren. Wij gaan voor: woordstilte.

2025

Vorig jaar werd er wel overeenstemming bereikt en kwam het woord ‘Hallucineren’ boven drijven. Nu zult u denken: “Hallucineren, dat doen we toch al langer? Met pretpillen en sigaretjes met rookspinazie hebben we ons toch altijd aardig weten te redden, en/of met plassen gerstenat of wat borreltjes gedistilleerd?”

Dat klopt allemaal, maar deze keer wordt er een nieuwe achterliggende gedachte aan het woord toegevoegd. Hallucineren betekent in feite niets anders dan: een vertekend beeld van de werkelijkheid hebben. Dit artikel kwam overigens tot stand onder invloed van zwarte koffie, als middel tot ochtendontwaken.

Hailucineren, ofwel hallucineren 2.0

We wekken dat beeld tegenwoordig meestal op zonder er iets voor te hoeven innemen. Hoe dan? Gewoon door het nieuws te volgen! Het huidige niveau van berichtgeving is in veel gevallen gestoeld op een sterke inbreng van kunstmatige intelligentie, AI. Met AI kun je leuke dingen doen, zowel in beeld als in tekst. Als u een poes ziet pianospelen weet u gewoon dat er trucage in het spel is. Poezen kunnen immers geen noten lezen. In het geval van een ‘apart’ stukje tekst is het heel wat moeilijker om nep van echt te onderscheiden. De onzin die een of andere president uitkraamt…, heeft hij dat écht gezegd? Zou best kunnen.

Nepnieuws

Het moge duidelijk zijn dat de scheidslijn tussen waar en niet waar door de inzet van AI vervaagt. Is er AI aangewend om het verhaal extra diepgang te geven door toevoeging van reële feitenkennis of is de namaakfantasie op hol geslagen en wordt er werkelijk beweerd dat de kat van de buren een recital geeft? We horen het wel.

HBNMP en AI

Hoe gaan wij als nieuwsmedium om met deze nieuwlichterij? In dankbaarheid! Zolang de bronnen van hetgeen gezegd wordt verifieerbaar zijn is er geen vuiltje aan de lucht en mag AI als ondersteunend hulpmiddel gebruikt worden. Wordt het echt een doorgeslagen chatbotverhaal, dan hebben wij altijd nog onze eindredactie die er streng maar rechtvaardig over waakt. Door AI gegenereerde of bewerkte afbeeldingen zijn soms ook helemaal top. We geven het wel altijd aan als er AI in het spel is, ook al druipt het er soms vanaf, zoals in bijgaande illustratie. Het is gewoon handig om bij gebrek aan een goede foto even een plaatje in elkaar te kunnen flansen. Het kan, ook al is het te mooi om waar te zijn!