Sint Maarten

De naam Sint Maarten is afgeleid van de heilige Marinus. Veel Nederlandse dorpen en plaatsen hebben een Martinuskerk. In de buurt staat in Princenhage een Martinuskerk. Waarom zijn zoveel kerken aan deze heilige gewijd?

Om een antwoord te geven op die vraag moeten we teruggaan naar 689. In dat jaar veroverden de Franken een groot deel van het gebied van de Friezen onder de rivier de Rijn. De Franken waren in die tijd Christen. De Friezen niet, die waren Germaans. Voor Willibrordus  was dit een uitgelezen kans om vanuit Ierland naar de monding van de Rijn. De ambitieuze dertig jarige nam in zijn schip twaalf, sommige bronnen spreken van elf, volgelingen mee. Dat getal was afgeleid van het Bijbelse verhaal van Jezus en zijn twaalf apostelen. Omdat Judas Jezus had verraden werden het er elf. Uiteraard zag Willibrordus zichzelf als de grote leider. Om te kunnen slagen bezocht Willibrordus de Frankische vorst Pepijn van Herstal. De missionaris had een fantastisch idee. Als hij van de vorst een militaire escorte kon krijgen zou hij de heidenen gaan kerstenen. Dat zou voor de vorst betekenen dat zijn gehele gebied dezelfde godsdienst zou krijgen en dus veel eenvoudiger te controleren zijn. En een goed te controleren volk is makkelijk te besturen waardoor je als overheid veel geld kunt verdienen. Koning Pepijn van Herstal was enthousiast en gaf Willibrordus en zijn volgelingen alle hulp die ze nodig hadden om van de heidenen Christenen te maken. Dat ging natuurlijk niet zonder slag of stoot maar als onbeduidende inwoner van een woest gebied had je in het jaar 690 niet veel te willen. Willibrordus gaf opdracht om  ieder dorp dat Christen werd een kerk te bouwen die gewijd werd aan de heilige Marinus. Daar had de slimme missionaris goed over nagedacht. De patroonheilige van de Franken was Martinus. Door de nieuwe kerken te wijden aan Martinus probeerde Willibrordus bij Pepijn van Herstal een wit voetje te halen. En dat werkte. De koning bood de missionaris een verzorgde reis naar Rome aan en verzocht paus Sergius om Willibrordus de functie van aartsbisschop aan te bieden. De nieuwe aartsbisschop kreeg zijn zetel in een oud Romeins fort in het tegenwoordige Utrecht. Van daaruit kon Willibrordus zijn bekeringsstrategieën uitvoeren. En er werden nog meer Martinuskerken gebouwd ter ere van de Frankische koning Pepijn van Herstal. Willibrordus verwierf door al deze activiteiten een immens vermogen. Toen hij op 81 jarige leeftijd een natuurlijke dood stierf liet hij dit na aan de kerk die met het geld overal kloosters en kerken liet bouwen. Zodoende zijn er overal naast de vele Martinus kerken ook heel veel Willibrordus kerken. Bijvoorbeeld in het gebied langs het riviertje de Mark. De plaats sint Willebrord, niet zo ver van onze wijken is naar de succesvolle missionaris vernoemd.

Patroonheilige

Als laatste de vraag waarom Marinus de patroonheilige van de Franken is geworden. Daarvoor gaan we terug naar de vierde eeuw, de tijd dat de Romeinen in een groot deel van Europa de scepter voeren. Martinus was werkzaam in het leger. Dat kwam omdat zijn vader dat ook was. Zo vader zo zoon. Tijdens een ijskoude avond in het Franse Amiens gaf hij een bedelaar een stuk van zijn mantel. Martinus werd bevangen door de dank van de arme man voor het geschenk. Hij kreeg er een goed gevoel van en ging er over nadenken. Het was voor Marinus de reden om uit het leger te gaan en kluizenaar te worden. Een kluizenaar was in die tijd iemand die zich afzonderde en zich niet verzorgde. Ze stonken naar zweet, droegen lompen en gingen niet naar de kapper. Hierdoor zagen ze er nog viezer uit dan bedelaars. Aan de andere kant waren kluizenaars juist hierdoor bij het volk interessant omdat zij zich uit passie inzetten voor verbinding en hulp. Martinus werd uitermate populair bij de bevolking. Het was gebruikelijk dat bisschoppen in die tijd gekozen werden door het volk. Toen er een bisschopsfunctie vacant werd in het Franse Tours wilde de mensen juist Martinus als bisschop. Ze wisten dat hij zich zou inzetten voor hun heil. Dat gebeurde ook. Hij werd nog populairder en geliefd. Hij stierf op tachtigjarige leeftijd aan een infectieziekte. Niet lang erna werd hij heilig verklaard en een van de populairste heiligen. Dit is de reden dat hij de patroonheilige van de Franken werd.

Het woord ‘mantelzorg’ heeft niets met deze gebeurtenis te maken. Wel het woord kapel dat is afgeleid van het Latijnse ‘capella’. De mantel werd bewaard in een gebouwtje dat men capella noemde, een verkleinwoord van ‘cappa’, mantel.