Julian Hospitator ook wel Julianus de Gastvrije was in de middeleeuwen een populaire heilige. Hij leefde in dezelfde tijd als de heilige Gertrudis die tijdens haar leven Prinsenbeek bezocht. Beide heiligen leefden in de zevende eeuw in hetzelfde gebied en het is mogelijk dat ze elkaar gezien of van elkaar vernomen hebben.
Evenals Gertrudis komt Julian uit een adellijke familie ergens in het Belgische Henegouwen. Als hij als zeventienjarige jongeling in de bossen op jacht gaat ziet hij een groot edelhert staan. Als hij op het dier wil schieten draait het zich naar hem toe en begint te spreken.
Gebeurtenissen waarbij heiligen bovennatuurlijke ontmoetingen met herten hebben zijn in de vroege middeleeuwen populair. In een tijd dat veel mensen analfabeet zijn worden veel verhalen met beeldtaal verrijkt. Aan het hert worden in die tijd bovennatuurlijke eigenschappen toegekend. Spiritueel leider, vroomheid en de weg van God volgen zijn er een paar van. Toehoorders weten meteen de essentie van een verhaal te duiden als het over de ontmoeting van een heilige met een bijzonder hert gaat. In een tijd met weinig geschreven tekst maar wel met veel beeldhouwwerk en schilderingen is de afbeelding van een mens met een spiritueel hert in een oogopslag begrijpbaar en voor de land liggend om in een heiligenverhaal op te nemen. De boodschap kon zodoende in die tijd op begrijpbare wijze tot uiting worden gebracht. De persoon in kwestie die een bijzonder hert ontmoet staat een nieuw geestelijk verrijkend leven te wachten. Hubertus, Egidius, Eustachius en Julianus zijn heiligen die verbonden worden aan een encounter met een bovennatuurlijk hert.
In de vroege middeleeuwen ontstonden een aantal heiligenverhalen waarbij personages die Julianus heten centraal staan. In de dertiende eeuw, de hoge middeleeuwen, worden deze verhalen tot een verhaal samengebracht. Reden hiertoe zijn de vele mooie afbeeldingen van de legendes zoals het verhaal van Julianus dat op de gebrandschilderde kerkramen van Chartres te zien is. De Julian is daarom fictief in het uiteindelijke verhaal. Het is mogelijk dat een van de Julians wel echt heeft bestaan maar door gebrek aan herleidbare documentatie is dit niet meer na te gaan. Het bijzondere is dat juist in het gecombineerde Julianverhaal de middeleeuwse symboliek zo goed naar voren komt. In 1876 schrijft de Franse schrijver Gustave Flaubert het definitieve driedelige verhaal over de heilige Julian. Aan dit verhaal wordt de legende van de heilige Christoffel toegevoegd.
De adellijke jongen heeft in het verhaal tijdens de jacht een ontmoeting met een bovennatuurlijk hert. Het dier dat aangestuurd wordt door een engel vertelt de geschrokken jongen dat hij zijn ouders zal doden. Hiermee wordt aangeduid dat het doden van dieren als leuk tijdverdrijf onbehoorlijk gedrag is en daarom voor de zondaar niet ongestraft blijft. Als mensen de natuurlijke leefomgeving verwoesten heeft dat uiteindelijk dodelijke gevolgen voor niet alleen de mensen die je niet kent maar ook voor mensen van wie je houdt.
Na de voorspelling van het hert reist de rijke jongeling zonder thuis afscheid te hebben genomen van zijn familie via Frankrijk en Zwitserland naar Italië met als doel zijn ouders nooit meer te zien opdat hij ze niet kan vermoorden. Hij gebruikt zijn opleiding en talenten om rijkdom te vergaren. Julians’ faam groeit. Zelfs de Italiaanse adel hoort van zijn prestaties en huwelijkt hem uit aan een rijke jonge mooie weduwe. Julian en zijn vrouw Basilissa genieten met volle teugen van elkaar en van de wereldse genoegens zonder zich om minderbedeelde mensen, de natuur en de diepbedroefde ouders van Julian te bekommeren.
Julian vertelt zijn echtgenote niets over zijn ontmoeting met het hert en zijn familie. Basilissa in dit verhaal is geleend uit een heiligenverhaal uit de vierde eeuw. De ouders van Julian zijn doodongerust als hun enig kind ineens spoorloos is verdwenen. Ze spendeerden veel geld aan zoektochten naar hun tienerzoon. Uiteindelijk vernemen ze van teruggekeerde pelgrims uit Rome dat hun oogappel in Franse en Zwitserse herbergen is gesignaleerd. Het echtpaar besluit daarom een pelgrimage naar Rome te ondernemen om hun zoon te vinden. Ze reizen langs de via Francigena. Een in die tijd befaamde pelgrimsroute met veel herbergen. In Italie komt het vermoeide echtpaar op een warme zomeravond aan bij het luxueuze onderkomen van Julian en zijn vrouw Basilissa.
Een bediende vertelt het vermoeide echtpaar dat de heer des huizes niet aanwezig is. Die is op jacht met een groep edelen. Basilissa heeft een goed hart en ontvangt de twee reizigers. Als snel verneemt ze dat de vrome pelgrims eigenlijk op zoek zijn naar hun vermiste zoon Julian. Verrukt dat zij haar schoonouders op bezoek heeft biedt zij hen de prachtige echtelijke slaapkamer aan als logeervertrek. Ze laat haar personeel de kamer pico bello maken. De gelukkige ouders van Julian vallen al snel in een diepe slaap. Ze verheugen zich op het weerzien met hun verloren gewaande zoon.
Als de nacht is gevallen komt Julian terug van de jachtpartij. De staljongens bekommeren zich om zijn paard en brengen de jachtbuit naar de kelder om het vlees te laten besterven. Als Julian de donkere slaapkamer betreedt ziet hij een ineengestrengelde man en een vrouw in zijn bed liggen. Hij wordt blind van woede omdat hij er vanuit gaat dat hij zijn vrouw Basilissa betrapt op overspel in nota bene het echtelijk bed. Hij pakt zijn zwaard en steekt zijn ouders luid vloekend dood. Basilissa wordt in een aangrenzende kamer wakker van het tumult en treft in de echtelijke slaapkamer het verschrikkelijke tafereel aan. De natuur en het lot hebben wraak genomen op het zondige echtpaar.
De gruwelijke voorspelling van het hert was ondanks de pijnlijke vlucht toch uitgekomen. Julian werd overmeesterd door verdriet. Basilissa helpt Julian diezelfde nacht de lijken stiekem te begraven op een heuveltop die uitziet over de pelgrimsroute naar Rome. Ze verkopen hun prachtige villa en ontslaan het personeel. Julian wil als boetedoening de pelgrimage van zijn ouders graag afmaken. Basilissa is evenals haar man ontroostbaar door het gebeuren en staat Julian bij in zijn verdriet. Ze gaan op pad naar Rome. In deze episode wordt het belang van een goed huwelijk onderstreept.
Onderweg stranden ze in een onherbergzaam gebied bij een oversteekplaats van een brede rivier. Voor pelgrims naar Rome is dit een grote hindernis. Vooral omdat lokale bewoners misbruik maken van de pelgrims door woekerbedragen te vragen voor de overtocht met een roeibootje.
Het echtpaar besluit langs de rivier een grote pelgrimsherberg te laten bouwen waar zieken verzorgd kunnen worden en pelgrims kunnen overnachten. Alles gratis als boetedoening voor hun slechte levensstijl. Ze bieden gastvrijheid en verzorging aan ieder die dat nodig heeft. De uitgaven zijn hoog waardoor het vermogen van het echtpaar slinkt. De onvervulde kinderwens van het echtpaar zorgt dat ze beiden een nieuw rouwproces ondergaan.
Julianus en zijn vrouw vinden een zekere troost in het jarenlang dag en nacht doorgaan met het verzorgen van pelgrims en zieken. Het onherbergzame gebied en de brede rivier staan symbool voor het hiernamaals waar de veerman Charon uit de Griekse mythologie zielen helpt oversteken van het aardse naar het eeuwige.
Tijdens een ijskoude winternacht worden ze gewekt door hulpgeroep vanaf de overkant van de rivier. Julianus ziet in de donkere nacht het schijnsel van een lantaarn. De kaarslamp wordt vastgehouden door een pelgrim. Hij aarzelt niet om de reiziger op te halen met zijn roeiboot. Basilissa vergezelt hem daarbij. Aangekomen aan de andere oever zien ze dat de pelgrim melaats en zwaar ondervoed is. Desondanks helpen ze de zieke in hun bootje om hem naar de overkant van de rivier te brengen.
Dan volgt een episode die op een variant lijkt van het verhaal van de heilige Christoffel die het kind Jezus op zijn schouders zet om het veilig naar de overzijde van een ondiepe rivier te brengen. Als Julian de boot naar de overkant roeit wordt duidelijk dat de zieke man nogal op Jezus lijkt die vermomd is als een oude pelgrim met een dodelijk besmettelijke ziekte. Het blijkt inderdaad Jezus te zijn die in hoogsteigen persoon het verraste echtpaar komt vertellen dat zij klaar zijn met hun boetedoening. Hun zonden zijn vergeven omdat ze vrome behulpzame mensen zijn geworden.
De ochtend erna meert bij een dorpje een bootje aan. In het bootje ontdekt men een bevroren overleden man en vrouw aan, beiden met een gelukzalige glimlach op hun gezichten. Julianus en Basilissa hebben door hun onbaatzuchtige naastenliefde de heiligenstatus verdiend en zijn de patroonheiligen van reizigers, herbergiers en pelgrims geworden.
Ik voel het hete strandzand mijn voetzolen mishandelen, de soft ijshoorn in mijn hand druppelt al gekleurd vocht en het wordt tijd dat ik de bestemming op mijn verwassen badhanddoek op het strand bereik, pal naast een gigantische kuil in het zand
Het is groot nieuws in Nederland: mensen die geopereerd moeten worden wegens een ziekte gaan vaak onder het mes. Maar als de patiënt onder narcose is wordt er op de knop van een computer gedrukt. En dan?
Zondag 22 februari maken de natuurgidsen van IVN Mark & Donge een lange wandeling over de oude landgoederen ten zuiden van Breda.
Het Liesbos lijkt een saai bos, maar in de winter is het er toch speciaal. Vriesweer, wind en regen kunnen ons niet deren, het blijft een verrassing hoe de winter zich manifesteert. Natuurgidsen trekken er altijd op uit.